Architektura w pruską kratę

fot. W.Zawada	fot. W.Zawada
Gajówka w Rudzie Milickiej	Budynek mieszkalny przy ul. Kościelnej w Wierzchowicach
fot. W.Zawada	fot. W.Zawada
Kościół Łaski w Miliczu jest jednym z najwspanialszych przykładów architektury ryglowej w Dolinie Baryczy	Również zabudowania dawnej parafii ewangelickiej, przylegające do Kościoła Łaski, wzniesiono w konstrukcji ryglowej
fot. W.Zawada	fot. W.Zawada
Detal architektoniczny - Kościół Łaski	Kościół parafialny w Wierzchowicach

Jednym z charakterystycznych elementów dawnej architektury Doliny Baryczy są budowle o konstrukcji ryglowej. Zasadniczą cechą tego stylu jest drewniana konstrukcja szkieletu budynku, którą wypełniano bądź to cegłą (wówczas mamy do czynienia z tzw. murem pruskim), bądź to mieszaniną gliny, piasku i słomy – wtedy mamy do czynienia z konstrukcją szachulcową. Tego typu rozwiązania stosowane były powszechnie na obszarach, które w przeszłości pozostawały w strefie wpływów pruskich, a później niemieckich, stąd tak wiele ich na ziemiach nadbaryckich.

Pierwsze budowle tego rodzaju pojawiły się na tym terenie już w XVIII w. Do najstarszych, a jednocześnie najbardziej znanych obiektów z muru pruskiego należy, zbudowany w 1709 r., Kościół Łaski w Miliczu, obecny kościół Andrzeja Boboli. Ale w Dolinie Baryczy znajdziemy bardzo wiele przykładów zastosowania tego typu rozwiązań technicznych do budowy świątyń. Oprócz wspominanego już kościoła w Miliczu, do tej grupy należą między innymi również obydwa kościoły w Sułowie (p.w. św. Piotra i Pawła, z osobną dzwonnicą, również w konstrukcji ryglowej, i p.w. Matki Boskiej Częstochowskiej), a także tzw. „Dolny” kościół w Twardogórze, kościoły w Postolinie i w Wierzchowicach. Wszystkie wymienione budowle pierwotnie służyły ewangelikom Być może fakt, że projektanci świątyń w Dolinie Baryczy z takim upodobaniem stosowali przy ich budowie konstrukcję ryglową, wynikał z tego, że bardzo dobrze wyrażała ona prosty, niemal ascetyczny charakter ewangelickiego budownictwa sakralnego.

Ale w konstrukcji ryglowej budowano nie tylko kościoły. Powszechnie stosowano ją również w budownictwie mieszkalnym, a także gospodarczym. Z muru pruskiego bądź szachulca stawiano spichlerze, stodoły, budynki inwentarskie. Do najwcześniejszych przykładów tego typu obiektów należy spichlerz przy ul. Zamkowej w Sułowie, znajdujący się niestety w fatalnym stanie technicznym. Jednym z ciekawszych obiektów z muru pruskiego jest też wieża strażacka w Praczach z I poł. XIX w. Budynki mieszkalne z muru pruskiego znajdziemy m.in. wzdłuż ul. Kościelnej w Wierzchowicach, przy ul. Krotoszyńskiej w Miliczu, w Grabownicy, Gruszeczce, Niezgodzie, Henrykowicach i wielu innych miejscowościach Doliny Baryczy.